کتاب قدیمی قدمت 120 سال مزایده رو از دست ندین

الهه خسروی یگانه: ،،زمانی که حاج میرزا علیاکبر کتابفروش خوانساری به تهران آمد، تا در تیمچه حاجبالدوله در بازار مغازه بفروش استکتابفروشی باز کند، شاید فکر نمیکرد نام و خاندانش چند دهه بعد تبدیل به یکی از مهمترین خاندانهای نشر در ایران شود.

در دوره قاجار، تیمچه حاجبالدوله و بازار حلبیسازها، مرکز کتابفروشی و نشر کشور به شمار میرفت. مرکزی که با روی کار آمدن رضاشاه پهلوی و احداث خیابانهای جدید، به خیابان ناصرخسرو منتقل شد. به همین دلیل وقتی حاج محمداسماعیل علمی، پسر میرزا علیاکبر تصمیم گرفت کار پدرش را ادامه دهد و به همراه پسرانش شرکت تضامنی علمی را در زمان رضاشاه تاسیس کند، به خیابان ناصر خسرو رفت تا جنب ساختمان وزارت دارایی، کتابفروشیاش را دایر کند. او به همراه محمدعلی ترقی، صاحب و موسس انتشارات خیام، بارها به هند سفر کرد تا از آنجا کتابهای فارسی چاپ هند را به تهران بیاورند.

زمانی که قرار شد ساختمان وزارت دارایی گسترش پیدا کند، کتابفروشی حاج محمداسماعیل هم خراب شد و او قدری پایینتر از مغازه قبلیاش «کتابفروشی علمی» را دوباره دایر کرد. در همین زمان بود که به او خبر دادند، روسها در مشهد قصد فروش چاپخانهای را دارند. او هم به مشهد رفت و با خرید لوازم و ، مشقات بسیار به تهران آمد و به ، کتابفروشیاش برد. کتابفروشی که در نهایت اموراتش به دست پنج پسرش افتاد.

پس از حاج محمداسماعیل، پسر بزرگش محمدعلی علمی هم مغازه کتابفروشی را اداره میکرد و هم به کار نشر میپرداخت. چهار پسر دیگر در چاپخانه علمی کار میکردند.

محمدعلی کتابهای بسیاری چون «تاریخ بیست ساله» نوشته حسین مکی و «زندگانی امیرکبیر» و«تاریخ هردوت» را منتشر کرد. اما مهمترین اثری که توسط او به چاپ رسید، «شرح زندگانی من» نوشته عبدالله مستوفی و کتاب «نبرد استالینگراد» بود. او همچنین قرآن نفیسی به خط سیدحسین میرخانی نیز منتشر کرد که جزو قرآنهای نفیس بود.

یکی از نکاتی که درباره خاندان علمی میتوان به آن اشاره کرد، چاپ کتابهای درسی بود. آنها از بزرگترین ناشران کتابهای درسی در کشور بودند. محمدعلی علمی مدتی هم به همراه برادر خود علیاکبر علمی با روزنامه «کیهان» کتابهای درسی را مشترکا منتشر کردند. این، مهمترین منبع درآمد خانواده و فامیل علمی بود. اما زمانی رسید که شرکت تضامنی علمی به مشکل برخورد. برادران از هم جدا شدند و هر کدام مستقل به کار پرداختند.