وندیداد اوستائی با ترجمه پهلوی دستنویسهای پهلوی

وندیداد یا در اصل وی-دیو-داد که از واژهٔ اوستایی وی دَئِوَ داتَ به معنی قوانین بر ضد دیو یا پلیدی است یکی از نسکهای پنجگانهٔ اوستای امروزی است و بیشتر به احکام فقهی (شامل مسائل بهداشتی و آیینی) میپردازد. وندیداد، از ریشهدارترین و بنیادیترین بنمایههای اسطورههای دینی ایرانیها است.وندیداد شامل 22 فرگرد (فصل) است.

ریشهشناسی

نام این بخش از اوستا «وی دئودات» است که از سه جزء تشکیل شده «وی» پیشوندی است که بر سر بسیاری از نامها یا ریشه فعلهای ایرانی-اوستایی آمده و معنی دوری و جدایی میدهد و در به صورت «گ» میآید و در کلمات دیگری مانند گریختن و و گسستن مشاهده میشود. بخش دوم «دئو» و به معنای دیو است و بخش سوم «دات» است که به معنی سامان و نظم و قانون است و در ایران «داد» وترکیب آنها را از همین ریشه داریم.

اهمیت وندیداد

پژوهشگر ایرانی رستم مدی در گفتاری به نام «تحول قانون ایرانی» به معرفی و تحلیل وندیداد پرداخته و گفته این کتاب، تنها متنی است که به قانون جزایی ایران پرداخته و وجود چنین قانونی در ایران کهن، نشان میدهد که ایرانیان آن روزگار، چندان از ملاک و معیار تمدن عصر جدید دور نبودند.

دربارهٔ اهمیت وندیدات نوشتهاست که این اثر علاوه برداشتن مطالب جغرافیایی و تاریخی، دارای مطالب بسیار حقوقی و آیینی نیز است که آن را از نظر جامعهشناسی تاریخی و ارتباط فرهنگی و اجتماعی مردم ایران نجد (نجد یعنی فلات؛ منظور فلات مرکزی ایران است) با میان رودان و غرب آسیا، شایان اهمیت بسیار میسازد