راهنمای قطغن و بدخشان

#راهنمای_قطغن_و_بدخشان
همراه با چندین نقشه
#محمد_نادرخان(وزیر حرفیه غازی سپهسالار دولت افغانی)
تهذیب: #برهان_الدین_کوشکی
با تصحیح و تحشیه: #منوچهر_ستوده

جلد_شومیز 
قطع_وزیری 
تعداد_صفحات 458
سال_انتشار_اول 1367
#انتشارات_موسسه_فرهنگی_جهانگیری


بَدَخشان سرزمینی شامل پارهای از شمال خاوری افغانستان و جنوب خاوری تاجیکستان میباشد. بدخشان در سرودههای شاعران فارسیزبان به کیفیت «لعل» خویش معروف بوده.ولایت مختار کوهستان بدخشان  تاجیکستان با مرکزیت خاروغ.
ولایت بدخشان  افغانستان با مرکزیت فیضآباد.اکثریت ساکنان این منطقه را «تاجیکان» تشکیل داده و به زبان دری حرف میزنند. در «بدخشان» تاجیکستان زبانهای دیگری به نام زبانهای «پامیری» از خانواده زبانهای خراسانی هنوز زنده هستند، و مردم به آنها تکلم میکنند...
برای نخستین بار از موجودیت این اثر درمحافل علمی وفرهنگی روسیه در سال 1915 آگاهی بدست آمد.در سال 1913 یک نسخه خطی تاریخ بدخشان درفرغانه کشف شدوپس ازآن معلوم گردیدکه بنام تاریخ بدخشان دو اثر وجوددارد: یکی در  قوقند ودیگری در اندیجان پیدا شد.اولی را شخصی بنام میرزا سنگ محمد بدخشی نگاشته است که سالهای 1068 الی1223 ه.ق.(1657_1809ع.) را در بر میگیرد.
نسخه دوم  تاریخ بدخشان دراندیجان نزد شخصی بنام فضل بیک دریافت شد ، که دراین کتاب  نه تنها نسخه خطی سنگ محمد موجود بود بلکه دوام تاریخ بدخشان  تا آغاز سده بیستم رااحتوا مینمودو توسط شخص مالک کتاب  یعنی میرزا فضل بیک سرخ افسر که سالی چند در بدخشان میزیسته تحریریافته بود.میرزا فضل بیک دوام تاریخ بدخشان رابعداز میرزا سنگ محمد بدخشی تا سال 1325 ه.ق.(1907ع.) در شهر آش نوشته وتکمیل نموده است.
بدین ترتیب کتاب تاریخ بدخشان توسط دو میرزا به خط شکست نستعلیق نوشته شده و اکنون در کتابخانه آثار خطی آنتیک در انستیتوت شرق شناسی شهر سنت پیترزبورگ قرار دارد.درین کتاب نشان داده میشود که بدخشان پیش از  تهاجم واستیلای قبایل افغان به این سرزمین کشور آزادومستقل بوده است.