اختاپوس منظومه شمسی اثر شاهرخ گل بهاری

کتاب «اختاپوس منظومه شمسی» اثر شاهرخ گل بهاری، با رویکردی میان رشت ای  و بهر گیری  از علومی چون «علوم پیچیدگی»، «ترمودینامیک غیرتعادلی»، «زیست اختر شناسی» و «فلسفه فرآیند»، منظومه شمسی را موجودی زنده و پویا تحلیل میکند. نویسنده در این اثر برای تسهیل درک مخاطب، تناظری میان ساختار منظومه شمسی و کالبد انسان برقرار کرده است:

در این الگو، خورشید در نقش «مغز» و میدانهای الکترومغناطیسی در جایگاه «سیستم عصبی» قرار دارند. سیارات سنگی به ترتیب با «استخوانبندی» انسان تناظر دارند: عطارد (جمجمه)، زهره (ستون فقرات)، زمین (قفسه سینه) و مریخ (استخوانهای دست و پا)؛ در حالی که کمربند سیارکی را میتوان به «تاندونها و رباطها» تشبیه کرد. در ادامه، مشتری و اقمارش به عنوان «قلب و عروق»، زحل و اقمارش به مثابه «ریه و عروق ریوی» (و حله های  زحل به عنوان دیافراگم)، اورانوس به «سیستم گوارش»، نپتون به «سیستم عضلانی»، پلوتو به «پوست» و کمربند کویپر به «سیستم غضروفی» تشبیه شدهاند. در نهایت، هلیوسفر خورشید را با «هاله انسانی» در تناظر دیدهاند.

نویسنده استدلال میکند که هیچ موجودی در زمین شباهت صددرصدی با این ساختار کیهانی ندارد، مگر «اختاپوس»؛ موجودی که توانسته است «معماری گرانشی منظومه شمسی» را در بافت پروتئینی خود پیادهسازی کند. ضریب 92 درصدی این انطباق، یکی از بزرگترین یافتههای زیستاخترشناسی است. همچنین به دلیل ساختار پروتئینی خاص، اختاپوس پتانسیل زیست در محیطهای سخت و اقیانوسهای یخزده اقمار مشتری (مانند اروپا) و زحل (مانند انسلادوس) را داراست.
«شاهرخ گلبهاری با عبور از مرزهای سنتی دانش، ثابت کرد نظم عظیم کیهانی در قلب پروتئینهای زمین جاری است.
کتاب «اختاپوس منظومه شمسی»؛ بازخوانی جسورانه معماری پنهان هستی و گواهی بر پیوند ابدی انسان با کیهان» است. 

در نهایت، کتاب با طرح یک پرسش بنیادین مواجه میشود: در برابر عمر 10 میلیارد سالهی منظومه شمسی، عمر انسان تنها 25 ثانیه و عمر اختاپوس تنها 1.5 ثانیه (در مقیاس نسبی) است. چگونه چنین «حبابهای گذرایی»، توانستهاند کل ساختار، نظم و هندسهی ده میلیارد سالهی منظومه شمسی را در کالبد خویش جای دهند؟