آیین میترا / مارتین ورمازرن / بزرگ نادرزاده

«مهر یا میترا یکی از بزرگترین ایزدان اقوام هند و ایرانی است و قدیمترین ذکری که از آن به دست آمده به حداقل 3500 سال پیش میرسد. نظام دینی که در حول محور این ایزد برکت و نعمت و نور و دوستی و جوانمردی جنگاوری به وجود آمد، ایران اشکانی و اروپایی مقارن آغاز دعوت مسیح را فرا گرفت و هرچند که بعد از چندین قرن ولایت در هردوی این مناطق مجبور به عقب نشینی شد اما منشا تاسیس نوعی نهضت اخلاقی (اومانیسم) شد که خفی یا جلی در شئون مختلف اجتماعی و فرهنگی و معنوی ایران تاثیر گذاشت و این نکته را بعضی از پژوهشهای معدود اخیر نمایان کرده است...» 

«آئین میترا» نوشته مارتین ورمازرن (Maarten J. Vermaseren)، پژوهشی بنیادین درباره یکی از اسرارآمیزترین آیینهای دینی جهان باستان است؛ آیینی که از ایران برخاست و در دوران امپراتوری روم گسترش یافت. ورمازرن، که از برجستهترین میتراآشناسان قرن بیستم به شمار میرود، در این اثر به بررسی ریشههای ایرانی میترائیسم، تحول آن در غرب، و نمادشناسی پیچیده پرستش میترا میپردازد. او با تکیه بر منابع باستانشناسی، کتیبهها و نگارههای یافتشده در غارها و مهرابهها، تصویری دقیق از مناسک، باورها، و ساختار اجتماعی پیروان میترا ارائه میدهد.
این کتاب از نخستین کوششهای علمی و نظاممند در بازسازی تاریخ و اسطورهشناسی میتراست و هنوز هم منبع مرجع بسیاری از پژوهشگران تاریخ ادیان به شمار میآید. ورمازرن در خلال تحلیلهای خود نشان میدهد که چگونه آموزههای میترائیسم، با عناصر ایرانی و یونانی-رومی درهم آمیخت و به آیینی جهانی بدل شد که بعدها بر اندیشههای دینی غرب، از جمله مسیحیت اولیه، تاثیر گذاشت.