خاطرات و خطرات /مهدیقلی خان هدایت

خاطرات و خطرات /مهدیقلی خان هدایت

توشه ای از تاریخ شش پادشاه 

خاطرات و شرح زندگانی رجال و مردان سیاسی هر عصر و دوره ای از بزرگترین و مهم ترین مآخذ تاریخ آن عصر است که در روشن نمودن زوایای تاریک و مبهم تاریخ کمک شایان و قابل

توجهی مینماید

درباره تاریخ معاصر ایران که یکی از مهمترین ادوار تاریخی این کشور است هنوز گفتنی فراوان است و علل و عوامل بسیاری از وقایع مهم آن هنوز مکتوم مانده است.

باید اذعان کرد که تاریک بودن تاریخ معاصر ایران نتیجه عدم نگارش وقایع و حوادث تاریخی توسط مردان سیاسی و رجالی بوده است که خود از نزدیک در جریان حوادث دخالت داشته و از علل بسیاری از وقایع مطلع بوده اند.

یکی از مردان نامی و رجال سیاسی که در این راه دامن همت بکمر زده و شرح وقایع زمان و خاطرات خود را برشته تحریر در آورده مرحوم حاجی مهدیقلی هدایت مخبر السلطنه است. مرحوم مهدیقلی هدایت پسر علیقلی خان مخبر الدوله و نوه رضاقلی خان هدایت است که در سال 1280 قمری متولد شد و پس از فرا گرفتن مقدمات در 1295 برای تحصیل عازم آلمان

گردید و در 1297 بایران مراجعت کرد و بتکمیل زبان فارسی و عربی پرداخت و در فراگرفتن فن موسیقی سعی بلیغ کرد در 1303 بسمت معلم زبان آلمانی در دارالفنون مشغول کار شد و در 1311 با سمت پیشخدمتی خاص ناصر الدین شاه رسماً وارد خدمات دولتی گردید و در 1316 بریاست پست خانه و گمرک و تلگرافخانه تبریز منصوب و در اواخر همان سال از سمت خود مستعفی و عازم تهران شد و بریاست مدرسه علمیه و سرپرستی مدارس دیگر تعیین گردید و در مسافرت دوم مظفر الدین شاه بفرنگ بنا بمیل میرزا علی اصغر خان امین السلطان باروپا حرکت کرد و در پوتسدام بقافله پیوست . پس از صدور فرمان مشروطیت باتفاق برادرش مرتضی قلی خان صنیع الدوله، حاجی محتشم السلطنه حسن اسفندیاری میرزا حسن خان پیرنیا مشیر الدوله و میرزا حسین خان پیرنیا مؤتمن الملک مأمورتهیة قانون انتخابات شد و انتخابات دوره اول قانون گذاری را انجام داد و در اولین کابینه قانونی ایران بریاست سلطان علی خان وزیر افخم بوزارت معارف منصوب شد و قبل از اینکه مجلس شورای ملی ایران بفرمان محمد علیشاه و بدست لیاخوف بتوپ بسته شود بحکومت آذربایجان تعیین شد. پس از شروع جنگهای داخلی آذربایجان قورخانه دولتی را بملت تسلیم کرد و عازم اروپا شدو مشوق و محرک علیقلی خان سردار سعد بمسافرت بایران گردید و بالاخره او را روانه ایران کرد که با کمک محمد ولی خان سپهسالار تنکابنی در 1327 تهران را فتح کردند پس از فتح تهران بدست آزادیخواهان مجدداً بحکومت آذربایجان منصوب شد و تا شعبان 1329 مدت دو سال تمام بدین سمت باقی بود سپس استعفا کرد و عازم اروپا گردید و در اواخر همان سال مقارن اولتیماتوم روسیه بایران وارد تهران شد و در شعبان 1330 بحکومت فارس منصوب شد و تا ذیقعده 1333 در فارس خدمت کرد. در 1338 در دولت میرزا حسن خان مشیرالدوله ابتدا بسمت وزیر دارائی بکار مشغول شد و مانع از دخالت آرمیتاژ اسمیت مستشار انگلیسی در امر مالیه گردید و در همان سال که مصادف باقیات شیخ محمد خیابانی بود برای مرتبه سوم حکومت آذربایجان مأمور گردید پس از پایان کارشین محمد خیابانی گرفتار کودتای لاهوتی شد پس از شکست کودتا از راه قفقاز بتهران مراجعت کرد. در 1341 در کابینه میرزا حسن خان مستوفی الممالک بوزارت فواید عامه منصوب شد و در 1306 شمسی مأمور تشکیل کابینه شد و تا 1312 یعنی شش سال متوالی در این سمت انجام وظیفه کرده است