ایران و عراق. ریشه های تاریخی.ازدکتر پارسادوست

1514 1980

همراه با ادعاها و مذاکرات ایران و عراق در شورای امنیت و بررسی آنها

اختلافات ایران و عراق ریشه در دورانی دارد که اراضی کنونی عراق بخشی از امپراطوری عثمانی بود. در این میان درگیریهای فراوانی بین دو طرف صورت گرفته و نیز عهدنامه هایی بسته شده که می توان به نبرد چالدران (عهدنامه آماسیه)، قرارداد صلح زهاب (که طی آن بغداد و بصره به عثمانی واگذار شد در دوران عثمانی1049 ق/1639م) و عهدنامه کروان اشاره کرد که در ذیل به مهمترین این عهدنامه ها از مقطع قرارداد ارزنه الروم تا 1975م اشاره مینمائیم:

قرارداد ا م

در دوران فتحعلی شاه 1237ق/1821م بر اثر کشتار شیعیان در بین النهرین که جمعی از آنها ایرانی بودند بار دیگر رویارویی نظامی میان دو کشور آغاز گردید. البته دو کشور روس و انگلیس بیش از همه در بروز این نبرد نقش داشتند. سرانجام با دخالت انگلیس مذاکرات صلح در ا م میان طرفین آغاز شد و بر اساس این قرارداد موارد زیر مصوب شد: بازگشت به مرزهای سابق رعایت حال زوّار ایرانی عدم مداخله دو کشور در امور یکدیگر و ...

قرارداد ا م 2

حملات و تجاوز والی بغداد به بندر تجاری محمرّه (خرمشهر) موجب آن شد که دولت ایران درخواست غرامت نماید. با دخالت روس و انگلیس پس از گذشت 4 سال عهدنامه ا م دوم در سال 1263ق/1847م منعقد شد.
توافقات: دولت ایران قبول کرد که به شرط حاکمیت ایران بر اراضی شرقی زهاب و کرنه از سوی عثمانی از دعاوی خود درباره اراضی غربی زهاب دست بردارد ایران همچنین از ادلّه ای که حاکمیت آنرا بر سلیمانیه مسجّل می ساخت به شرط حاکمیت ایران بر شهر و بندر محمره و جزیره الحضر (آبادان) و اراضی ساحل شرقی اروند رود دست بردارد عثمانی نیز متعهد شد حق کشتیرانی ایران بر اروند را به رسمیّت بشناسد و در ادامه بنا شد که حدود مرزی دو کشور تعیین شود ولی با وجود برگزاری سه نشست توافقی بعمل نیامد. نماینده ایران در این قرارداد امیر کبیر بود.