حافظ سعد و دربار بایسنغرسلطان(E)

نویسنده: میهن ، شیو ا
ویراستار: بهبهانی ، سارا
گرافیست: یزدانی ، نسیم
ناشر: دانیار
سال انتشار: 1403
شابک: 9786229327593
تعداد صفحات: 138
زبان: فارسی
نوبت چاپ: 1

جلد: شومیز

نوع کاغذ: گلاسه
شمارگان: 500 نسخه

معرفی کتاب: 

کتاب حافظ سعد و دربار بایسُنغُر سلطان پژوهشی ارزشمند دربارهٔ نسخه های خطی و تاریخ کتابت در دوره تیموری است که به طور خاص بر فعالیتهای هنری و ادبی در دربار بایسنغر سلطان تمرکز دارد. بایسنغر، شاهزادهٔ تیموری، یکی از بزرگترین حامیان هنر و ادب ایران در سدهٔ نهم هجری قمری بود که با تأسیس کتابخانه و کارگاه کتابت خود در هرات، نقش مهمی در گسترش و شکوفایی نسخه پردازی ایرانی ایفا کرد. این اثر، با معرفی نسخ مغفول از کتابخانه ینی جامع استانبول، به بررسی هویت کاتب آن، «سعد مشهدی»، می پردازد. این نسخه شامل دو متن «کنوز الودیعه من رموز الذریعه إلی مکام الشریعه» و ترجمهٔ «الفرج بعد الشده و الضیقه» است که در سال 833 قمری در هرات کتابت شده و تاکنون مورد پژوهش قرار نگرفته بود. مؤلف با بهره گیری از اسناد و شواهد هنری، تاریخی و ادبی تلاش میکند تا از رمز و راز هویت این کاتب پرده بردارد و پیوندهای او را با شاعری همعصر به نام «حافظ سعد» روشن کند. کتاب علاوه بر بررسی نسخه شناسی، به بازتابهای فرهنگی و ادبی دوران تیموری در هنر کتاب آرایی می پردازد. تیموریان، به ویژه بایسنغر سلطان، نقش بسزایی در گسترش هنر کتابت داشتند. حمایت آنها از هنرمندان، خوشنویسان و نگارگران موجب خلق شاهکارهایی شد که هنوز هم در زمره نفیسترین نسخه های خطی ایرانی قرار دارند. در این میان، رقابت میان شاهزادگان تیموری برای جذب هنرمندان و تأسیس کتابخانه های سلطنتی به اوج خود رسید و هرات به مرکز اصلی این فعالیتهای فرهنگی بدل شد. کتابخانه بایسنغر سلطان، که در باغ سفید هرات تأسیس شد، یکی از مهمترین مراکز فرهنگی آن دوره بود که زیر نظر جعفر تبریزی، خوشنویس برجسته، به تولید نسخ خطی ارزشمند می پرداخت. در این پژوهش، نویسنده با استناد به منابع معتبر، روند شکلگیری و توسعهٔ کتابخانه های تیموری را بررسی کرده و نسخه های مهم تولید شده در کارگاه بایسنغر را معرفی کرده است. از جمله نسخه های شاخص این دوره می توان به شاهنامهٔ بایسنغری، خمسه نظامی و کلیله و دمنه اشاره کرد. این نسخ، که برخی از آنها در کتابخانه های مهم جهان همچون کاخ گلستان، کتابخانه ملی ملک و کتابخانه توپقاپی سرای استانبول نگهداری می شوند، نشاندهندهٔ اوج هنر کتابت و نگارگری تیموریان هستند.

خلاصهٔ کتاب: 
در مجموع، حافظ سعد و دربار بایسنغر سلطان اثری جامع و دقیق در زمینه تاریخ کتابت تیموری است که با رویکردی علمی و مستند به تحلیل نسخههای خطی و شخصیتهای مرتبط با آنها میپردازد. این کتاب برای علاقهمندان به هنر، نسخه شناسی، تاریخ تیموریان و پژوهشهای ادبی منبعی غنی و خواندنی خواهد بود.

دربارهٔ نویسنده:

دکتر شیو ا میهن در سال 2018م. موفق به دریافت درجهٔ عالی دکترای مطالعات خاورمیانه از دانشگاه کمبریج شد. پایان نامهٔ دکترای او با عنوان «کتاب آرایی تیموری: کتابخانه بایسنغر میرزا در هرات (837-823ق)» جایزهٔ بهترین پایان نامه دکتری را در میان کلیه رشته های مطالعات خاورمیانه در انگلستان به خود اختصاص داد. در دانشگاه هاروارد آمریکا وی به پژوهش پسادکتری در رشته هنر اسلامی پرداخت (2020-2018) و سپس در دانشکده تاریخ در مؤسسه مطالعات پیشرفته پرینستون، فلوشیپ هنر اسلامی را به پایان رساند. پس از آن در سمت استاد هنر اسلامی در دانشگاه واشنگتن به تدریس مشغول شد تا اینکه در سال 2024 مجدداً به انگلستان بازگشت تا به عنوان کیوریتور هنر اسلامی در گستره ایران فرهنگی در موزه بریتانیا فعالیت کند. میهن مؤسس و مدیر انجمن نسخ خطی فارسی است و مقالات متعددی دربارهٔ هنر ایران به ویژه در دوران تیموریان نوشته است.