کتاب ارزشمند فرهنگ تمدن ساسانی چاپ 1969 مسکو

 

معرفی کامل کتاب:

عنوان کامل کتاب (به روسی): «Культура сасанидского Ирана: Иран в III-V вв. Очерки по истории культуры»

 عنوان کامل کتاب (به فارسی): «فرهنگ ایران ساسانی: ایران در سده های سوم تا پنجم میلادی، جستارهایی در تاریخ فرهنگ»

 نویسنده: ولادیمیر گریگوریویچ لوکونین (Vladimir Grigor evich Lukonin)

 سال انتشار: 1969 میلادی (1348 شمسی)

 ناشر: انتشارات «ناوکا» (Nauka)، مسکو
 «ناوکا» به معنای «دانش» یکی از معتبرترین ناشران آکادمیک در اتحاد جماهیر شوروی (و روسیه امروز) بوده است.

دارای 20 صفحه ضمیمه گلاسه سکه شناسی ساسانی و بررسی کلا6 خود و ادوات ساسانیان

تعداد صفحات:

قطع:

این کتاب در مجموعه «فرهنگ ملل شرق: مواد و پژوهش ها» (Культура народов Востока. Материалы и исследования) منتشر شده است.

درباره محتوای کتاب

کتاب «Культура сасанидского Ирана» («فرهنگ ایران ساسانی») یکی از آثار مهم و تألیفی در زمینه تاریخ و فرهنگ ایران باستان به زبان روسی به شمار می رود. محتوای اصلی آن شامل موارد زیر می شود:

حوزه تمرکز: 
کتاب به طور ویژه به بررسی تاریخ داخلی، ایدئولوژی، فرهنگ و به ویژه هنر و دین ایران در دوره ساسانی (قرن های 3 تا 5 میلادی) می پردازد. تمرکز اصلی بر تحلیل تاریخ داخلی، ایدئولوژی و فرهنگ است، در حالی که به تاریخ سیاسی و اقتصادی کمتر پرداخته شده است.

روش تحقیق: 
یکی از نقاط قوت اصلی کتاب، استفاده از تحلیل تیپولوژیک (ریخت شناسی) بر روی مواد و شواهد برجای مانده از آن دوره است. لوکونین به طور گسترده از سنگ نگاره های صخره ای ساسانی و سکه های ساسانی به عنوان منابع اصلی برای نتیجه گیری های تازه و مهم خود استفاده کرده است.

منابع اولیه:
کتاب بر پایه منابع دست اول و معتبر نوشته شده است، از جمله: سنگ نگاره های صخره ای (نقش برجسته های ساسانی) که به ترویج و نمایش قدرت شاهان ساسانی می پرداختند، سکه ها
که حاوی اطلاعات مهمی از حاکمان، القاب و نمادهای قدرت بودند، کتیبه ها و منابع دینی آن دوره بوده و ادبیات حماسی مانند رمان «کارنامه اردشیر بابکان» که در آن دوره شکل گرفته است.

نسخه ها و ترجمه های دیگر کتاب
اهمیت این کتاب به حدی بوده که به چند زبان دیگر نیز ترجمه شده است:
 ترجمه انگلیسی: با عنوان "Persian civilization under the Sasanians" (تمدن پارسی در دوران ساسانیان) منتشر شده است.
 ترجمه فارسی: توسط انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار با عنوان «تمدن ایران ساسانی» به چاپ رسیده است.
همچنین به نظر می رسد این کتاب به زبان عربی نیز ترجمه شده باشد.

اهمیت و ارزش کتاب

کتاب «فرهنگ ایران ساسانی» اثر ولادیمیر لوکونین به دلایل زیر یک اثر برجسته و مرجع در ایران شناسی محسوب می شود:

1.  رویکرد نوآورانه: روش لوکونین در تحلیل منابع مادی (مانند سنگ نگاره ها و سکه ها) برای بازسازی تاریخ فرهنگی و ایدئولوژی ساسانیان، در زمان خود یک نوآوری بزرگ بود.
2.  دقت علمی: پژوهش های او به دلیل دقت و موشکافی در جزئیات منابع تاریخی و باستان شناختی شهرت دارند.
3.  منبعی کلاسیک: این کتاب هنوز هم یکی از منابع اصلی و پایه برای دانشجویان و پژوهشگران تاریخ و فرهنگ ایران باستان در سراسر جهان به شمار می رود.

فهرست مطالب کتاب

پیشگفتار  
 مقدمهٔ نویسنده دربارهٔ اهداف، روش پژوهش و اهمیت موضوع.

فصل اول: منابع  
 بررسی انواع منابع دست اول شامل سنگ نگاره ها، سکه ها، کتیبه ها و متون تاریخی.

فصل دوم: تشکیل دولت  
 چگونگی برآمدن اردشیر بابکان و بنیان گذاری دولت ساسانی.

فصل سوم: شاپور. فتوحات در غرب  
 لشکرکشی های شاپور یکم به قلمرو روم، تصرف انطاکیه و اسارت والرین.

فصل چهارم: کرتیر و مانی.
ایجاد دین دولتی نقش کرتیر (موبد موبدان) و مانی (پیامبر مانی) در تثبیت آیین زرتشتی به عنوان دین رسمی.

فصل پنجم: بهرام دوم و نرسه.
مبارزه برای قدرت کشمکش های جانشینی و درگیری های داخلی پس از شاپور یکم.

فصل ششم: شاپور دوم و اردشیر دوم.
رویدادها در شرق ، جنگ های شاپور دوم با هپتالیان (هیاطله) و تحولات مرزهای شرقی ایران.

فصل هفتم: سکه ها و «نقش برجسته های» اوایل ساسانی، تحلیل سکه شناسی و سنگ نگاره های صخره ای مربوط به سده های آغازین ساسانی.

جدول تبارشناسی شاهان ساسانی  
نمودار شجره نامه از اردشیر بابکان تا یزدگرد سوم.

توصیف سکه ها برای جدول های 1 تا 14  
 توضیح مفصل ویژگی های سکه هایی که در پیوست تصویری آمده است.

نمایه نام ها  
 فهرست الفبایی شخصیت ها (شاهان، موبدان، سرداران).

نمایه مکان های جغرافیایی  
 فهرست شهرها، مناطق، رودها و کوه ها.

نمایه القاب و اصطلاحات  
 توضیح واژگان تخصصی مانند «شاهنشاه»، «موبد»، «فرّه».

فهرست اختصارات  
 راهنمای اختصارهای به کاررفته در پانوشت ها و ارجاعات.

فهرست منابع و مآخذ  
 کتاب نامهٔ کامل آثار مورد استناد نویسنده.

فهرست تصاویر و جدول ها  
 فهرست نقشه ها، سنگ نگاره ها و عکس های سکه ها.

خلاصه به انگلیسی  
 چکیدهٔ کتاب برای مخاطبان بین المللی (تحت عنوان Summary).

جدول ها  
 پیوست تصویری شامل جدول های سکه ها و نقش برجسته ها.

نکات مهم درباره این فهرست

تمرکز بر سکه شناسی: وجود دو بخش جداگانه برای «توصیف سکه ها» (ص200) و «جدول سکه ها» (ص219) نشان می دهد که کتاب اهمیت ویژه ای به تحلیل سکه های ساسانی به عنوان منبع تاریخی داده است. این یکی از نقاط قوت لوکونین بود.

نقش برجسته ها: فصل هفتم به طور مستقیم به تحلیل سنگ نگاره های صخره ای (نقش برجسته های ساسانی) پرداخته است. این آثار هنری در نقاطی مانند نقش رستم، طاق بستان و فیروزآباد قرار دارند.

چکیده انگلیسی (Summary): وجود خلاصه به زبان انگلیسی (ص219) نشان می دهد که این کتاب برای مخاطبان بین المللی (غیر روس زبان) نیز قابل استفاده بوده است.

ابزارهای پژوهشی کامل: نمایه های سه گانه (نام، مکان، اصطلاحات) و فهرست منابع مفصل، این کتاب را به یک منبع دانشگاهی استاندارد و ارزشمند تبدیل کرده است.

درباره نویسنده: ولادیمیر گریگوریویچ لوکونین

ولادیمیر لوکونین (1932-1984) یکی از بزرگ ترین ایران شناسان و باستان شناسان روس در سده بیستم بود. او سال ها به عنوان متخصص ارشد و رئیس بخش شرق باستان در موزه ارمیتاژ (Эрмитаж) سن پترزبورگ فعالیت کرد. شهرت او بیشتر به دلیل پژوهش های بنیادین و دقیقش بر روی تاریخ، هنر و فرهنگ ایران در دوره ساسانی است. این کتاب در واقع ادامه دهنده و تکمیل کننده کارهای پیشین او، از جمله کتاب «ایران در عصر نخستین ساسانیان» (1961) است.