چهل طوفان بررسی تصاویر چاپ سنگی طوفان البکاء

چهل طوفان: بررسی تصاویر چاپ سنگی طوفان البکاء فی مقاتل الشهدا

مؤلفان:، علی بوذری

ناشر: کتابخانه موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی

ویراستار: تهورا وحدتی

سال چاپ: 1391

تعداد صفحات: 464 کاغذ ضخیم نخودی قهوه ای

قطع و نوع جلد: رحلی (جلد سخت)

 

"طوفان البکاء"، کتابی است در باب زندگی حضرت محمد (ص)، حضرت فاطمه زهرا (س) و امامان شیعه (ع) بر اساس احادیث و روایات کتاب، که به شکل توأمان نظم و نثر است، یک مقدمه و چهارده آتشکده دارد و هر آتشکده به چندین شعله تقسیم شده است. طولانی ترین و مفصل ترین آتشکده کتاب، آتشکده پنجم، مشتمل بر چهل شعله، دربار زندگی و شهادت امام حسین (ع) است. این کتاب از آثار مذهبی دوره قاجار به شمار می رود که به کرات به شیوه چاپ سربی و سنگی و مصور به چاپ رسیده است. کتاب حاضر به معرفی و بررسی چهل چاپ از میان 56 چاپ سنگی مصور شناسایی شدۀ این اثر می پردازد. این کتاب از یک بدنه، دو پیوست و آلبوم تصاویر تشکیل شده است. در بدنۀ اصلی، به معرفی متن کتاب طوفان البکاء، مؤلف و چاپ های بدون تصویر کتاب پرداخته شده است. سپس، معرفی تصاویر بر اساس تصویرگران آمده، به شکلی که تصاویر چاپ های مختلف یک تصویرگر با هم مقایسه و روند کار او بررسی شده است. پیوست نخست به معرفی فصل های طوفان البکاء، مشتمل بر آتشکده ها و شعله ها می پردازد. در پیوست دوم، چهل چاپ مصور برگزیدۀ طوفان البکاء با کتاب شناسی و ذکر موضوع و ابعاد تصاویر معرفی شده اند. در این بخش، به چاپ هایی که در این پژوهش به کار نرفته اند، با ذکر کتابشناسی آنها اشاره شده است. در بخش آلبوم تصاویر، تمامی تصاویر چهل چاپ منتخب، به جز معدودی که فرسوده و آسیب دیده بودند، به تفکیک موضوع، معرفی شده است. بدین ترتیب که هر تصویر از هر چاپ، که مربوط به داستان واحدی است، در یک بخش آمده و در ابتدای هر بخش نیز گزیده ای از متن کتاب طوفان البکاء، به شکل خلاصه شده، به منظور آشنایی با داستان و متن کتاب، درج شده است.

 

موضوع اثر حاضر، بررسی تصاویر چاپ سنگی کتاب «طوفان البکاء فی مقاتل الشهدا» است. این کتاب، از معدود آثاریست که در دورة اوّل چاپ سربی، به صورت مصوّر چاپ شده است. موضوع این اثر، زندگی حضرت محمّد(ص)، حضرت فاطمه(س) و امامان شیعه براساس احادیث و روایات و باورهای عامه است. کتاب به نظم و نثر نگاشته شده و شامل یک مقدمه و چهارده آتشکده است. نویسندة اثر «میرزا محمدابراهیم متخلص به جوهری» از شعرا و مرثیهسرایان قرن سیزدهم هجری است. در پژوهش حاضر محقق، پس از معرفی متن اثر و نسخههای چاپی طوفان البکاء، تصویرگران نسخههای چاپی مصور طوفان البکاء را نام میبرد و سپس متن اثر را آورده است.