بیدار در تاریکی / راجر ایبرت / سمیه کریمی

بیدار در تاریکی

40 سال نقد فیلم و مصاحبه با بزرگان سینما

"بیدار در تاریکی" مجموعهای درخشان است که چهار دهه از پرشورترین و پرنفوذترین لحظات نقد فیلم را در خود گرد آورده است. راجر ایبرت، نخستین منتقد سینما که جایزهی پولیتزر را دریافت کرد، در این صفحات تنها به بازخوانی فیلمها نمیپردازد، بلکه با نگاهی انسانی، فرهنگی و عاطفی به سینما، آن را چون آینهای از زندگی ترسیم میکند. این گلچین، نه صرفا گردآوری نوشتهها، بلکه سندی زنده است از شیوهای که در آن تماشای فیلم به تماشای خود بدل میشود.
این مجموعه، بازتابدهندهی نگاهی است که از اواخر دههی 1960 تا اوایل قرن جدید، بر سینما و معنای آن سایه افکنده است. ایبرت در نقدهایی درخشان به فیلمهایی چون "پدرخوانده"، "رفقای خوب"، "جنگ ستارگان" و "مهاجمان کشتی گمشده" پرداخته و در کنار آن، گفتگوهایی فراموشنشدنی با فیلمسازانی چون اسکورسیزی، اسپیلبرگ، مریل استریپ و اینگمار برگمان ارائه داده است. مقالات تاملبرانگیز او، از جایگاه فیلمهای سیاهوسفید گرفته تا چالشهای اخلاقی و زیباییشناختی نقد فیلم، جهانی چندلایه را پیش چشم خواننده میگشاید.
موضوعات کتاب، خواننده را به قلب تجربهی سینمایی راجر ایبرت میبرد، جایی که "اشتیاق به سینما" فراتر از علاقهای شخصی، به نوعی شیوهی زیستن تبدیل شده است. برای ایبرت، تماشای فیلم صرفا دیدن تصاویر نیست، بلکه سفری است به درون زندگی آدمها، فرهنگها و احساسات انسانی. او با دقت و "تفسیر فرهنگی" فیلمها را در زمینهی تاریخی و اجتماعیشان مینشاند و با این کار، نقدهایش را به آینههایی از زمانه تبدیل میکند. آنچه کتاب را متمایز میسازد، نگاه ایبرت به "تکامل فیلم" است؛ او تاریخ سینما را نهفقط به عنوان یک ناظر، بلکه بهمثابهی یک همراه روایت میکند-از کلاسیکترین آثار تا ساختارشکنترین نمونههای معاصر، با نگاهی تحلیلی که ذائقهی مخاطب را نیز در روند این دگرگونی لحاظ میکند. این کتاب در نهایت ادای دینی است به سینما؛ هنری زنده که به گفتهی ایبرت، به همان اندازه که روایتگر است، آفرینندهی فهم نیز هست.
"بیدار در تاریکی" چیزی فراتر از مجموعهای از نقدهاست؛ این کتاب دریچهای است به سوی تفکری عمیق دربارهی تجربهی دیدن، و گواهی بر اینکه چگونه سینما میتواند هم سرگرمی باشد و هم تأمل. برای هر دوستدار فیلم، این کتاب نه تنها منبعی آموزشی، که همراهی همدل است در مسیر کشف معنا در تاریکی سالن سینما.