کتاب سمرقند از امین معلوف

سمرقند یک رمان داستانی است که توسط نویسنده فرانسوی و لبنانی امین معلوف به زبان فرانسوی نوشته شده است.

داستان این کتاب روایتی از حکیم عمر خیام، شاعر ایرانی قرن پنجم ه.ق و پیرامون مجموعه شعر او رباعیات خیام است.

عشق به خیام و رباعیات او «بنژامن اُ لوساژ»، روزنامهنگار و پژوهنده آمریکایی را به ایران میکشاند. او پس از پشت سر گذاشتن حوادث بسیار، سرانجام این دست نوشته گرانقدر را به دست آورده و تصمیم دارد تا آن را با خود به آمریکا ببرد. اما با غرق شدن کشتی تایتانیک، او به همراه همسرش و نیز صندوقچه طلایی دستنوشته به اعماق اقیانوس میروند.

این رمان در سال 1988 جایزه ادبی سالانه Prix Maison de la Presse را در فرانسه دریافت کرد.

معلوف در این کتاب دو دوره از تاریخ ایران را نیز به رشته تحریر درآورده است: یکی، دوران حکومت سلجوقیان سنی مذهب و فعالیتهای سیاسی حسن صباح به صورت عملیات تروریستی میهنپرستانه فداییان اسماعیلی پیرو مذهب شیعه؛ و دیگری، انقلاب مشروطه از قتل ناصرالدینشاه تا استقرار مشروطیت و فداکاریها و جانبازیهای مردم تبریز.