شرح التعرف لمذهب التصوف ( دوره پنج جلدی )

شرحالتعرف لمذهب التصوف ( دوره پنج جلدی ) تألیف: خواجه امام ابوابراهیم اسماعیل بنمحمد مستملی بخاری با مقدمه، تصحیح و تحشیهٔ: محمد روشن انتشارات اساطیر 1399  | 2352 صفحه| وزیری ، گالینگور

متنی که این شرح پیرامون آن نگاشته شده است، کتابی فشرده و موجز به زبان عربی با نام «التعرف لمذهب التصوف» است و توسط ابوبکر محمد کلابادی به رشته تحریر درآمده است و یکی از مهمترین آثار عرفانی است.

شرح حاضر، از مهمترین و معتبرترین و کهنترین متن صوفیانه زبان فارسی است(گذشته از این، نسخهای خطی از آن، به اعتباری در شمار دومین نسخه خطی تاریخدار زبان فارسی است).

این شرح، به نامهای متعدد خوانده شده است، از قبیل «نور المریدین و فضیحة المدعین»، «نور المریدین شرح تعرف لمذهب التصوف»، «کشف المحجوب شرح التصوف».

روش شارح آن است که ابتدا، کلام مصنف را ترجمه کرده، سپس بر اساس اندیشههای کلامی، حدیثی و فقهی و نظایر آن به شرح متن مزبور روی آورده و در این کار، دقت و امانت تمام به کار برده است. وی، دیباچه متن یاد شده را نیز جمله به جمله، نقل کرده است، سپس به ترجمه آن به پارسی پرداخته است.

شارح، در ترجمه، یی و روانی کلام را بهگونهای ستایشانگیز، رعایت کرده است. فصاحت و روانی و امانت در ترجمه، از کلام وی پیداست، ولی اصراری در آوردن واژههای سره فارسی ندارد. قصد و غرض او، رسایی کلام است، نه زیبای آن. 

شرح التعرف، کهنترین متن صوفیانه به زبان فارسی میباشد و در واقع میتوان آن را دایرةالمعارف تصوف خواند که در 68 باب نکتههای باریک شریعت و طریقت را موشکافانه بررسی کرده است. نثر کتاب، نثر استوار و ساده و بیتکلف سده پنجم است و همچون برخی از نوشتههای این دوره، ناهمآهنگ است.